Het interbellum (1925 tot de inundatie van 1944)
Prentbriefkaart van de nieuwe wijk tussen de boulevard en het ziekenhuis dat nog gebouwd moet worden. Achter de twee grote villas (twee en drie onder een dak) is de Badhuisstraat met de tram die op het punt staat (stoom wordt uitgeblazen) te vertrekken naar Middelburg. De foto voor deze prentbriefkaart is circa 1905 genomen vanuit het meest noordelijk punt op de dijk rondom de Spuikom (zie rode bol op de 1939 plattegrond).
Dat de wens voor een echt stadspark in Vlissingen nooit verdwenen was kan men afleiden uit de omschrijving van deze prentbriefkaart. Men gaf aan de nieuwe wijk achter de boulevard met exclusieve villa’s de naam ‘Nieuwe Park’. Deze stadsuitbreiding langs de Julianalaan schuin tegenover het ziekenhuis had veel bomen en een aantal plantsoenen rondom een klein parkje. Het bestaat nu nog. Maar het zou nog een tiental jaren duren vooraleer een echt park (zonder villa’s) verderop aangelegd zou worden als opvolger van het geliefd parkje op het einde van de Dokhaven (zie: ‘Vlissingen en haar stadsparken’). Carel Albert van Woelderen gaat als burgemeester aan de slag en laat de gemeente een flink aantal percelen kopen naast het in verval geraakte fort dat wordt gesloopt en afgegraven. De opzet was om een groot stadspark te creëren naar voorbeeld van bekende stedelijke parken in ons land maar ook in het buitenland. Dat zijn park een geweldige prestatie zou worden staat buiten kijf gezien het relatief klein aantal inwoners.
Een melkboer op de Nolledijk in de nabijheid van het fort. Aan de horizon het hotel Britannia. Circa 1925.
(Bron: Zeeuws Archief, Foto Dert, nr 14006)
Het VanWoelderenpark vanuit de smalle Nolledijk met de jonge aanplant. Rechts onder de grote visvijver. In het midden achter de dijk de van Woelderen wandelpier. Helemaal links op de boulevard een stukje van het hotel Britannia. Circa 1937.
(Bron: beeldbank Zeeuwse Bibliotheek, door A.P. Maas, nummer 37221)
Een andere foto maar nu ongeveer 100 meter verderop achter de trap dichterbij de hoek in de dijk en het lichtbaken voor de scheepvaart. De Nolledijk heeft vanaf deze plek ook bestrating. De wandelpier is beter in het zicht. Circa 1940.
Prentbriefkaart vanuit een locatie (mogelijk een bovenverdieping van het Wooldhuis) ongeveer waar de Nolledijk en de boulevard samenkwamen. De aanplant rechtsonder is nog jong. De visvijver in het midden van het schilderij is goed afgebeeld. In de verte enkele boerderijen bij de Zwanenburgse weg. Het is vloed en het water beukt de dijk. In de Sardijngeul mogelijk de vertrekkende ‘Mecklenburg’ van de dagelijkse dienst naar Harwich. Er werd gedurende het interbellum ook naar Folkestone gevaren. (Zie de foto’s van de Mecklenburg: links in de haven aangemeerd, in het midden bij de loodsen steiger en rechts voor de kust van Walcheren)
Fotoreproductie van een schilderij door Herman van der Haar. Begin jaren ‘30.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 51227)
Panorama vanuit de halfronde ‘lounge room’ op de tweede verdieping van het Wooldhuis. Het moet bijzonder fraai zijn geweest om deze natuur op de grens van zee en park (dat ver tot achter zijn huis liep) iedere dag te aanschouwen vanuit zijn villa. In deze kamer (het andere uiteinde) had van Woelderen ook zijn privé bureau tegen de muur van waaruit hij thuis ook kon werken met dit uitzicht. De fotos zijn uit 1937.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 16539, nr 8271 en nr 16538)
Een warme dag begin mei met meidoorns in bloei en een flinke westelijke zeewind. Een jongen met een wit mouwloos hemd, een gebreide gilet trui en een bermuda broek is waarschijnlijk aan het vissen langs de vijver van het voormalig fort in het VanWoelderenpark. In het midden de villa Wooldhuis van Carel Albert van Woelderen met direct daarachter de spitstorentjes van het hotel Britannia. Circa 1937. (Voor de locatie van de fotograaf zie lichtblauwe bol op de 1939 plattegrond).
(Bron: Beeldbank Zeeland, foto nummer 24547)
Planting van een Juliana-eik in het ‘Nollebosch’ ter gelegenheid van het huwelijk op 7 januari 1937 van Prinses Juliana met Prins Bernhard. De burgemeester (met bolhoed) helpt mee en schept wat plantaarde. Rechts achter hem zijn dochter Helene en zijn echtgenote. De bomen achter het gezelschap zijn inmiddels bijna 20 jaar oud.
(Bron: Zeeuws Archief, Foto Dert, nr 13074)
Het feestelijk verlichte Wooldhuis op de Boulevard Evertsen te Vlissingen naar aanleiding van het huwelijk van Prinses Juliana met Prins Bernhard in januari 1937.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nrs 3660 en 6221)
Jongen op bank op het wandelpad Nollebosch (Voor de locatie van de fotograaf zie oranje bol op de 1939 plattegrond).
Met de in kleur geïllustreerde prentbriefkaart van het schilderij zijn deze twee nu in zwart/wit tekenend voor de populariteit van het nieuwe park. Circa 1935.
(Bron: Zeeuws Archief, Zeeuws Genootschap, Zelandia Illustrata, Prentbriefkaarten, nrs 4003 en 10496)
Een strak in het pak geklede gezelschap tijdens een zondagmiddagwandeling op een van de vele bruggen in het park. De meidoorn is in bloei. Circa 1935.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 47917)
De eendenkooi in de benedenhoek van de visvijver op enkele meters van een wandelpad aan de voet van de Nolledijk kijkend in noordelijke richting (Koudekerke).
Aan de overkant een vissersbootje met een kruisnet ophaalsysteem. Veel van deze speciale sloepjes werden gebruikt voor de traditionele palingvangst zoals bijv. op de Kleine Nete bij Lier, België. Een identiek bootje was ook in gebruik op de Vlissingse watergang bij de Kerhoflaan (nu Koudekerkseweg, zie verder). Circa 1938. (Voor de locatie van de fotograaf zie donkerbauwe bol op de 1939 plattegrond).
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nrs 6907 en 6763)
Foto genomen vanuit de brug (‘gele bol’ op de kaart van 1939) over de Vlissingse watergang die voorbij de watertoren tot tegen de kleine spuikom liep
(nu gedempt). Circa 1910.
Zie ook de foto van deze brug over dezelfde watergang in onze Groenstructuur Visie.
Dezelfde locatie met de eendenkooi nu tijdens de winter. De eenden zijn in grote getallen ‘fotogeniek’ aanwezig. Achter de kooi en tussen de bomen ziet men de gevroren visvijver. Deze sfeervolle foto heeft de symbolistische kracht van de Vlaamse schilder Valerius de Saedeleer (1867-1942) die ook werkzaam was in dezelfde periode. Circa 1935.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 8147)
Een besneeuwd wandelpad met een zitbank van takken in een romantische stijl uit de negentiende eeuw. De talloze meidoorns zorgen voor intimiteit en geborgenheid. Ze maken deze tunnelfoto uit 1939 helemaal af. Het is alsof men de stilte hoort.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 7098)
Een ‘poserend’ gezelschap tijdens een zondagmiddagwandeling in de zomer van 1940. De blikken zijn gericht op de visvijver en de ruggen gekeerd naar de zee. De precieze locatie is ergens bij het voormalig ‘glacis’. Aan de heiige horizon is het Wooldhuis nog net herkenbaar. De boompjes (vooral meidoorns) en de afgegraven grond waarop het gezelschap staat zijn dan allebei ongeveer 20 jaar oud. Op dat moment was de burgemeester ook al meer dan 20 jaar aan het roer in de bad- en havenstad. ( Voor de locatie van de fotograaf zie groene bol op de 1939 plattegrond).
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 6445)
Detail van een plattegrond met uitbreidingsplannen (de oranje bouwblokken) gemaakt door de gemeentewerken in 1939. Het VanWoelderenpark, het Wooldhuis en het hotel Britannia (grote zwarte blok) zijn best accuraat weergegeven als men het vergelijkt met de luchtfoto’s genomen door de Engelsen vijf jaar later in 1944 (zie verder). De witte kadastrale percelen ten noorden van het park zijn nog in particuliere handen en zullen mettertijd ook aangekocht worden ware het niet voor de existentiële ramp die daarna plaats zou vinden. Toen al was het park ruim 20 hectare groot. Naast de vele vijvers kan men ook de wandelpaden met bruggetjes (de zwarte stippeltjes) over de sloten herkennen. (Bron: Zeeuws Archief, HTA Vlissingen, nr 1431)
Opnieuw de detailkaart uit 1843. Het verschil in tijd tussen de twee plattegronden is bijna 100 jaar. In de kaart van 1939 kan men goed de contouren herkennen van het park die de kadastrale percelen uit 1843 volgden (de groen ingekleurde lijn). Markant is dat tot 1944 het park achter de Nolledijk veel verder langs de boulevard reikte tot zelfs achter het hotel Britannia. De noordoostelijke oeverkant (de blauw ingekleurde lijn) van de vijver was toen hetzelfde gebleven maar de vijver was wel kleiner geworden door al het gestorte puin en de afgegraven aarde. Tegenwoordig blijft er nog een langwerpige vijver uit de vooroorlogse tijd in het park over (achter de parking voor invaliden waar eenden/meeuwen door kleine kinderen worden gevoed). De rest van het landschap is door de inundatie helemaal verdwenen.
Bloeiende meidoorns rondom een windstil vijvertje. Foto genomen begin mei 1940 met een overvliegende ‘Junker 52‘. Dit was een van de vele kleine vijvers die met elkaar verbonden waren door sloten (goed te zien op de plattegrond van 1939 en de geallieerde luchtfoto’s).
(Bron: Zeeuws Archief, Foto Dert, nr 11860)
Deze foto is genomen bij het gehucht Zwanenburg tussen Westduin en Vlissingen voorafgaand de uitreiking van het oorlogsverdienstenkruis (KVK) aan enkele manschappen. (zie bruine bol op de 1939 plattegrond).
Links staat Korvettenkapitän H. Köll, commandant van de Marine Flak Abteilung 810 van Vlissingen verantwoordelijk voor de batterij. Circa 1943.
Zie ook ‘Operation Infatuate’ en de locatie waar de commandant gevestigd was.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 39194)
Luchtfoto van Ritthem tijdens het bombardement van de dijk bij Rammekens. Links de contouren van Fort de Ruyter. Tekst achter op de foto: “Lancasters Let in the Sea”, No. 5 Group raid of October 11, 1944 on W1, W6, W8, W33 (Flushing Harbour). British Pathé Gazette Issue No.44/84, release date 19.10.1944.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 35808)
Geallieerden luchtfoto’s uit 13 september 1944 voorafgaand (links) en tijdens (rechts) het bombardement. Het VanWoelderenpark en de Zwanenburgse weg zijn goed te zien. Het fort is afgegraven en bebost en alleen nog maar de (vis)vijver is overgebleven. Ook tal van kleinere vijvers die allemaal met elkaar verbonden zijn door sloten zijn herkenbaar. De acht Küvers zijn in rijen van vijf en drie opgesteld (midden foto rechts). Rechts een voltreffer (one thousand pounder) op de Nolledijk (grote rookwolk). Daaronder wordt ook één van de luchtafweerbatterijen getroffen.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 35665 en nr 35810)
Detailfoto met het park, 7 oktober 1944 (Bron: Public Record Office, London)
Flushing. Sea Wall. Second Supplement. (Resultaat na tweede suppletie bommen) 12 oktober 1944. Begin van de inundatie met hoogwater in het VanWoelderenpark. De bommenkraters zijn duidelijk, ook nog de contouren van enkele kleine vijvers, het einde van de Zwanenburgse weg en de tankgracht dat het slot van het kasteel schuin doorsnijdt
(Bron: Public Record Office, London).
‘Drijvende’ bunkers in het VanWoelderenpark. Vier van de acht Küver 412 (6 Mann Bunker voor zes soldaten, 48 in totaal) die werden gebouwd op het open veldje dat in 1940 nog niet ingenomen was voor het park. Dat veldje was ideaal gelegen tussen de batterij Zwanenburg en de Duitse hoofdkwartier (Notbefehlsstell
Britse (of Canadese) commando’s inspecteren het zeegat en de schade bij de Nolledijk kort na de bevrijding een aantal dagen daarna in oktober 1944. Het is hoogwater en het park is volgelopen. Aan de horizon de duinen van Valkenisse en Dishoek. Het gevecht om Walcheren te bevrijden was fel en heviger dan in Normandië. De Duitsers vochten hardnekkig.
(Bron: foto van Lt. G. Vourch, Beeldbank Zeeland, nr 7516)
Zie ook de beelden van het instromend water in een afdeling van Trugkieke van Omroep Zeeland op onze site via een link bij Kunst: het watersnoodmonument.
Het duurde een heel jaar totdat alle dijkbressen op Walcheren dicht waren.
De Britse vicepremier Clement Attlee (als eerste naar beneden kijkend) met achter hem een balancerende Pieter Sjoerds Gerbrandy op de Nolledijk na de herstelwerkzaamheden te hebben bezocht op 28 november 1944. Ze lopen terug richting de boulevard. Achter het klein militair gezelschap Duitse bunkers. Rechts beneden de dijk het park met de jonge aanplant. De Britse premier Winston Churchill was graag gekomen om de schade op te nemen, maar de oorlogvoering eiste alle aandacht op. In zijn plaats kwam Clement Attlee. Hij bezocht Middelburg, Vlissingen en Westkapelle en bracht rapport aan Churchill uit. Die liet weten dat Walcheren zo snel mogelijk alle benodigde hulp zou krijgen.
(Bron: Beeldbank Zeeland nr 35731)
Hoogwater in het park vanuit een dakkapel langs de Zwanenburgse weg. In de mistige verte de onzichtbare boulevard op circa 1000 meter.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 1684)
