Familiebedrijfjes & Westduin
Twintig jaar na de inundatie was als eerste die dankbaar gebruik maakte van de kreek het familiebedrijfje van Charles Boel. In 1965 opende hij een consumptietent in de Burgemeester van Woelderenlaan aan het begin van het park. De kreek leende zich bij uitstek voor recreatief gebruik en Boel gaat er kano’s verhuren. Zo ontstaat “De Kanovijver”.
Charles Boel krijgt in het stadhuis een onderscheiding voor het redden van een kind in 1967. Zittend naast hem zijn ouders Lien en Frans Boel, de bode rechts is Heijmans.
Groot uithangbord bij de ingang in 1965.
(Bron: Beeldbank Zeeland, nr 100440, foto Jacqueline Midavaine)
Boel wordt in 1973 opgevolgd door de 17-jarige Peter Bootsgezel die grote plannen heeft met het bedrijfje. In 1975 wordt een nieuw gebouw in gebruik genomen voorzien van een terras en een restaurant pontificaal op de inundatiekreek. Bootsgezel breidt De Kanovijver in de loop der jaren uit tot een paviljoen met familievermaak. Als Peter en Dinie in de zomer van 2024 de deuren voorgoed sluiten komt er een einde aan bijna zestig jaar Kanovijver.
Artikel uit de PZC 3-5-1975
Jubileum 55-jarig bestaan biljartvereniging ABC met Louis Damen benoemd tot erelid
(Faam 30-12-1985)
Bootsgezel bij de inundatiekreek PZC 19-3-1991).
(Bron: PZC 18-4-1989)
Pret bij de toog (Bron: VlissingenDronk).
Situatie rond de eeuwwisseling (Bron: VlissingenDronk)
Artikel uit de PZC van maandag 17 november 2008.
De projectontwikkelaars (door PZC journalist René Hoonhorst hier eufemistisch omschreven als ‘adviseurs’) van Gardenen en Straijer die de twee noodlijdende familiebedrijfjes gekocht hebben op de steiger in 2020. Zij willen graag het pretparkje en de gedateerde sauna helpen naar een mooiere toekomst. Beide bedrijfjes waren al jaren op zoek naar geschikte projectontwikkelaars want zij kwamen financieel moeilijk rond. Grote uitbreidingsprojecten zouden ze niet alleen kunnen financieren. Ook waren beide eigenaars op leeftijd en geen van de kinderen zou de bedrijfjes overnemen. Om de gemeente onder druk te zetten gingen ze ‘samenspannen’ om te kunnen verkopen mits veilige bouwvergunningen geregeld. Megalomane plannen zou voor de ‘belevenis’ van het park zelfs positief uitpakken. De gemeentelijke politiek werkte op coulante wijze mee met de bestemmingsplan wijzigingen en later ook met het initiëren van het ‘niet breed gedragen, niet integraal’ (quotatie van CDA-raadslid, nu wethouder Coen Bertijn) streefbeeld waardoor na twintig jaar politiek gesteggel en Kabuki theater de bevolking voor een soort ‘fait acompli’ kwam te staan.
Details hierover in het artikel in de PZC.
Een modaal steigertje voor kanoverhuur in 1965 groeit uit tot luxe friet- & mosseltent met spelletjes en kleurrijke glijbanen. De laatste relieken van het mini-pretpark inclusief de fietszwanen worden als souvenirs te koop aangeboden in de zomer van 2024. Na 60 jaar komt een einde. De gebouwen zijn in afwachting met spaanplaten dichtgetimmerd om vandalen en daklozen te weerhouden van bezoek.
Huidige situatie anderhalf jaar later. Het blauwe gebouw met bitumen dak bekleding was het einde van het eethuis. Het bruine gebouw was het DDR-achtig chalet waar de familie Bootsgezel verbleef. Direct achter de gebouwen bevindt zich de inundatiekreek.
Het plan Westduin en het ander familiebedrijfje.
Bij de oprichting van park Westduin in 1975 wilde men nadrukkelijk alleen maar een kleinschalig horecabedrijf zonder de HO van HORECA. Met andere woorden: een restaurant of cafetaria zonder hotel (geen logiesverstrekkende bedrijven voor overnachtingen, zie PZC-artikel op onze site in ‘Actueel’). Natuurorganisaties kwamen met waarschuwingen voor mogelijke ongewenste ontwikkelingen. Om onduidelijkheden te voorkomen werd naar garanties gezocht want deze ontbraken in het niet strak gedefinieerde bestemmingsplan (Zie verder het artikel in PZC uit 8 mei 1978).
Rechts in deze foto met de blauw/paarse sjaal is Michiel den Ruijter (niet te verwarren met de beroemde Nederlandse admiraal Michiel de Ruyter (1607-1676) want deze hing ook achter van Woelderen op de muur samen met het portret van zijn vader in zijn prive bureau in het Wooldhuis). Hij was destijds landschapsarchitect bij de Heidemij en was verantwoordelijk voor het maken van een landschappelijk plan voor de forse uitbreiding (verdubbeling) van het bestaand park in noordelijke richting.
We staan even stil bij dit deel van het oorspronkelijk plan van Michiel den Ruijter gemaakt voor het nieuwe park en gedateerd 1 oktober 1976. Hier hebben we het bewijs dat iemand van de gemeente (op wiens verzoek?) dit plan heeft gewijzigd. Het wijzigen was een proces van ongeveer twee jaar (zie PZC-artikel uit 1978). Het oorspronkelijk idee van Michiel den Ruijter was om de geprojecteerde bebouwing (een theeschenkerij of een pannenkoekenhuis dat met een dunne stippellijn was afgebakend) op afstand te houden van het water. De dubbele S-bocht van de vijver was door iemand, mogelijk een ambtenaar in opdracht van het college, eruit gehaald (om het schaatsen in lange ovale banen vloeiender te maken; zie boven de enkele, ovale stippellijn in het water) waardoor het gebouw op de tekening deels in het water terecht kwam te taan. Met twee pijlen werd verwezen naar een locatie aan de andere kant van het pad in de ‘SPEEL + LIGWEIDE’. Later werd opnieuw afgeweken van deze gedachte en moest het toekomstig RECA (zonder HO) toch zo veel mogelijk (3/4) in het water staan. Dit werd aan de Heidemij gevraagd in een nieuw plan (zie onder het plan met nog het logo van de Heidemij in de rechterbenedenhoek) met een bomenrij dat doorliep van het park tot langs de toekomstige vestiging. In het volgende plan hieronder werden drie ovale banen ingetekend voor het schaatsen en werd het eiland vervangen door drie kleine eilandjes. Hierdoor verdween een nog groter deel van de Duitse tankgracht. We hebben wel een document gevonden die de aanpassingen voor het schaatsen in het oorspronkelijk parkontwerp bevestigd:
(Bron: Zeeuws Archief, Gemeente Vlissingen jaarverslag 1974, pagina 27)
Op deze kaart en de vierde kaart onderaan vindt men de naam van ir. J.P.H. Bolk, een landschapsarchitect werkzaam voor verschillende landschappelijke bureaus in 1977 zoals Stad en Landschap. In deze instantie was hij werkzaam voor een bureau die in haar logo de naam Noordpijl droeg. Klaarblijkelijk wilde het college destijds het hele project van de Heidemij overnemen om zelf bepaalde onderdelen aan te sturen met betrekking tot de aantrekkelijkheid van de locatie voor een klein restaurant of café (geen hotel).
Detail van de kaart waarin rood bebouwing moest voorstellen. Het moet opgemerkt worden dat hier naast de rode blok nog steeds alleen de woorden café en restaurant staan! ‘De kaart behoort bij het besluit van de raad der gemeente Vlissingen van 26 mei 1978’ en is dus goedgekeurd en getekend door zowel de voorzitter van de raad als de griffier.
Artikel uit de PZC van maandag 8 mei 1978.
Artikel uit de PZC van woensdag 22 juli 1981.
Aanleg van het toekomstig park Westduin waarbij de grote waterpartij met de drie eilandjes (waarvan er al eentje rechts te zien is) wordt uitgegraven. Herkenbaar zijn de oude zwarte veengronden die onder de klei tevoorschijn kwamen. Voorjaar 1981. Foto genomen door C. Schuilwerve.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 23866)
De waterpartij met de drie eilandjes zijn gerealiseerd en er zijn plantsoentjes en bomen op geplant. Men kan er nu lekker rondjes schaatsen zonder te veel bochten (zie foto onder). Rechts is het terrein klaar voor een toekomstig (ho)recabedrijfje. In de verte de wijk Pauwenburg met de villa’s aan de Burgemeester van Woelderenlaan en daarachter de flatgebouwen. De noordelijke oever van de tankgracht werd op deze locatie afgegraven om de realisatie van de vijver mogelijk te maken. De foto is genomen aan de zuidkant van deze tankgracht op enkele meters van de andere gracht behorende tot het kasteel Swaenenburg (linksonder in het Heidemij plan). Foto van C. Schuilwerve, 1982.
(Bron: Zeeuws Archief, Fotocollectie Vlissingen, nr 26617)
Schaatsen op de Duitse tankgracht en rondom de drie eilandjes. Het voormalig kasteel Swaenenburg met haar gracht is links op slechts 30 meter achter de vier staande mensen. Helemaal rechts met de paaltjes ‘in’ het water (voor de nu verdwenen beschoeiing en randen) is een van de drie eilandjes die in een rechte lijn te zien zijn op de zwart/wit foto van C. Schuilwerve nadat het park aangelegd was in 1982.
‘Meet the Hardenbergs!’
Het andere familiebedrijfje dat, dankzij de tussenkomst van Bruinooge, naar het net opgerichte park Westduin zou verhuizen, had daarvoor haar vestiging in de Scheldestraat. Foto uit 1974. (Bron: VlissingenDronk).
Stand van Skandia Sauna tijdens het ringrijden in de Scheldestraat net voor de verhuizing.
(Bron: VlissingenDronk)
Luchtfoto uit 1982
Het is nooit de bedoeling geweest, zeker bij de Provincie Zeeland en ook zeker niet tijdens de jaren ’70 bij het college van Vlissingen, dat er in het gebied Westduin (tussen de Zwanenburgse weg en de Galgeweg) een hotel met logiesverstrekkende faciliteiten toegestaan zou worden. Dit wordt in verschillende naoorlogse bronnen bevestigd. Getuige hiervan is een bestand uit de Provinciale vergadering van 13 juni 1968:
Let op de keuze hierboven voor de duidelijk gedefinieerde woorden in en bij alsook het feit dat er alleen over een enkel en niet meerdere hotels gesproken wordt. Want er was al veertien jaar eerder, in 1954, gedurende de nov. 16-dec. 21 vergaderingen hierover gedebatteerd bij de Provincie:
Dat er naast het toekomstig stadspark en natuurgebied zou mogen gebouwd worden voor een hotel is dus wel gerealiseerd bij de ‘Vijgeneter’ op het einde van de Galgeweg wat uiteindelijk het hotel Westduin is geworden (zie de geschiedenis van het hotel). Dit is dus de reden waarom in het toekomstig park geen extra hotel mocht komen, wel een klein restaurant of cafetaria in de vorm van een pannenkoekenhuis/theeschenkerij voor jonge families.
WARM-KOUD: op 500 meter van de Kanovijver verhuist het andere familiebedrijf van de Scheldestraat naar het park. Tegen de oorspronkelijke wens in 1975 van het college kwam uiteindelijk, na lang wachten op een geschikte kandidaat, een sauna en geen theeschenkerij. Voor PVDA-wethouder en ex-kroegbaas Daan Bruinooge was het een uitgelezen kans om een extra familiebedrijfje uit te nodigen zich te vestigen in het net aangelegde park Westduin (zie PZC onder). Bruinooge was een directe neef van uitbater Piet Hardenberg wat toch heel bizarre constructie was (zie ook ‘Actueel’). In 1982 verhuist (tweede verhuizing!) de sauna van Piet en Rini Hardenberg-van Belle naar de Zwanenburgseweg. Vanaf dat moment beschouwden de Hardenbergs het park Westduin als ‘hun’ park. Vanuit het bedrijf was het uitzicht de eerste jaren op het hele park helemaal ongehinderd en reikte zelfs tot aan de rotonde Bachlaan-Van Woelderenlaan bijna een kilometer verderop (zie de luchtfoto). Zestien jaar later, in 1998, ging het paar al naar het college met plannen voor een grootschalige uitbreiding. Ze kregen uiteraard op dat moment nul op het rekest. Desondanks kwam er toch een kleine tegemoetkoming van het college in de vorm van het gedogen van de bouw van zes Finse verhuur chalets die op de krappe overgebleven eigen grond gerealiseerd werden. Daarna, in 2006, werden de bestemmingsplannen gewijzigd in het vooruitzicht van een mogelijke uitbreiding! (zie het PZC artikel uit 2003 verder). In 2011 volgde opnieuw een bestemmingsplanwijziging die 13 jaar later als leidraad door de projectontwikkelaar VDG-Vastgoed wordt gebruikt in zijn megalomane plannen (zie ‘Actueel’)!
PZC-artikel uit 14 oktober 1982.
Links foto uit: Walchers Bierboek, uitgeverij. J. van Schaik, 1986. Piet en Riny achter de toog. Rechts: adverteren met een zeer creatief logo.
De sauna wordt voorzien van het restaurant Skandia Resto. Paul van de Moosdijk, de schoonzoon van Hardenberg, neemt de Resto over en opent er in 2001. Kort daarna ging het alweer dicht. Het naar de sauna gaan is al meer dan 10 jaar niet meer mogelijk. Alleen de ‘beauty salon’ is nu nog open en worden de Finse huisjes verhuurd aan buitenlanders waaruit nog enige inkomsten gehaald worden.
“Gewoon goed” is nooit goed genoeg geweest voor de Hardenbergs:
Portret van een Vlissinger, door Helge Prinsen
“Vlissingen is mijn thuis. Je kent iedereen en bij mooi weer waan je je altijd in het buitenland. Lekker mosselen eten terwijl de schepen langsvaren. Toen we begonnen met onze sauna, waren er maar tien in Nederland. Later werden dat er 300. En ook veel sportscholen hebben er tegenwoordig een. Omdat we een familiebedrijf zijn, kunnen we het hoofd langer boven water houden. En we hebben als zittend ondernemer het recht om uit te breiden” (ons cursief vet).
“Over het plan met de huisjes heb ik een zwijgplicht. Die hele hetze is ontstaan vanwege een lek in de gemeenteraad. Zelfs dreigbrieven. Heel erg. Waartégen zijn die handtekeningen eigenlijk verzameld? De mensen weten helemaal niet waarover het gaat. Het totaalplan is nog helemaal niet bekend. Er is nog niets officieel ingediend. En stél dat het zo is, dan maakt het maar 7% van Westduin1 uit. Allemaal eco-vriendelijk. Meer kan ik niet zeggen.”
Riny Hardenberg. 70 jr. Getrouwd, 2 dochters. Geboren Vlissingen. Heeft al 45 jaar een sauna in Vlissingen waarvan de laatste 35 jaar in het Park Westduin1. Uit een kort artikel van 19 oktober 2015.
